JAN SMIT OP HET LIJF GESCHREVEN

11-12-2012 05:29

Door Stefan van Hoek

Afgelopen weekend vierde het Goethe Instituut in WORM, Instituut voor Avantgardistische Recreatie in de Boomgaardsstraat, het feit dat Werner Herzog in september 70 jaar oud is geworden. Tijdens het driedaags filmfestival We are the dwarfs werden vele films van de Duitse regisseur vertoond. Zondagavond bezocht ik de rolprent Stroszek, een verhaal over een Duitse lowlife, die in het gezelschap van een prostituee naar Amerika emigreert, in de overtuiging dat daar een voorspoediger leven op hem wacht.

 

Niet over één nacht ijs gaand als ik ben, ging ik op de internetfilmbijbel IMDB (International Movie DataBase, SvH) de waarderingen van alle films van regisseur Herzog na. Met een 8,0 scoort Stroszek de een na hoogste beoordeling. Nu ben ik niet iemand die blind vaart op de beoordelingen van IMDB. Een week tevoren zag ik de nieuwe James Bond-film Skyfall en die heeft zelfs een 8,1 toebedeeld gekregen. Daar was ik mooi bedrogen uitgekomen. Een aaneenschakeling van actiescènes en Daniel Craig – die ik eerder als beste James Bond-vertolker ever had betiteld – die ging hollen. Dat was geen looppas, dat was niet rennen, dat was hollen als een malle nicht, die vreest het laatste bootje van de Gay Pride in Verwendemensenstad niet te halen. Maar ik geloof dat ik afdwaal. Enige focus is geboden.

 

Als een film uit het genre arthouse een ronde 8 scoorde, dan zou hij waarschijnlijk de moeite waard zijn. De mare gaat bovendien dat cultheld Ian Curtis, zanger van de legendarische postpunkband Joy Division, zichzelf verhing op de dag waarop hij eerder Stroszek had gezien. Dat beloofde dus enig vertier met een macaber gehalte. (Al was ik op de hoogte van het feit dat Curtis leed aan epilepsie, sowieso geen vrolijke Frans was en er dus ook een eind aan had kunnen maken na een willekeurige aflevering van Goede Tijden Slechte Tijden. Als die soap in zijn tijd zou hebben bestaan en er een Engelse vertaling van was geweest.)

 

Vol goede moed ging ik dus naar WORM. De entreeprijs van € 5,- was een meevaller. De mensen achter de kassa waren dat niet. Tenminste, ik zag dat er aan gene zijde van het glas een klein, in aanrol verkerend jointje in de buurt van de kassalade lag. Nu zal het mij compleet kroket zijn of mensen verdovende drugs met hun tabak mengen. En waar ze dat doen boeit me ook niet. Maar dit was nota bene een gewoon vloeitje. Zo'n kleintje van dik vloeipapier. En dat kan dus niet. Joints draait men met lange vloei (spreek op z'n Rotterdams uit als vloe). Rijstevloe, die vanzelf dooft als er te lang niet aan de spliff wordt gelurkt. Taps uitlopend met niet het geringste vouwtje of butsje aan het oppervlak van het vloeipapier. Maar genoeg zijpaden nu.

 

Ik liep de trap op en bezag de voor de helft gevulde zaal. De paar rijen stoelen aan de voorzijde leken me het minst gemakkelijk zitten. Verder naar achteren, waar het leeuwendeel van het filmpubliek zat, stonden zetels met bekleding. Dus koos ik voor een stoel op de tweede rij van voren, waar ik in mijn eentje zat. Ik heb geen mensenvrees; wel een groot aura. Het rook hier niet helemaal naar Pathé of Cinerama. Het rook hier ietwat naar natte jas. Ik stoorde me er maar even aan. Een juffrouw hield een inleidend praatje, dat ze afsloot met de mededeling dat Werner Herzog gedwongen was geweest één scène zelf op te nemen, omdat iedereen uit zijn crew het verdomde: die van de dansende kip. Dit beloofde iets.

 

Het eerste deel van de film verkeerde ik duidelijk nog in de James Bond-modus. Ging me dit traag of ging me dit traagst? Versteende stront in een vergiet. Geen raket te zien. Het grootste spektakel was een omgekeerde prullenbak op de liggende prostituee. Nou vooruit: vuilnisemmer. Maar wat ik tijdens mijn laatste bezoeken aan Cinerama nog niet had meegemaakt: hier was pauze. Ik mocht het bescheiden spektakel van een welverdiende sigaret beleven.

 

Na de rookrust meende ik zowaar een metafoor te herkennen. Der Bruno Stroszek was inmiddels met de prostituee naar de Verenigde Staten geëmigreerd. Twee boeren te paard, beiden bevuurwapend, markeerden al rondjes dravend hun erfgrens. Dit moest een verwijzing naar de Koude Oorlog zijn, het jaartal van het uitkomen van de film, 1977, mede in ogenschouw genomen.

 

Stroszek mocht bepaald niet klagen dat hij met de prostituee naar Amerika was gegaan. Hij was dan inmiddels niet meer welkom in haar sponde; door haar beroepsernst op nobele wijze in te zetten, kon het stel de woonlasten voor hun grote trailer dragen. Maar het bleef geen feest. De prostituee zakte af naar het ware temeierschap en vertrok met een trucker naar Vancouver. Der Bruno moest het verder maar lekker zelf uitzoeken. Niet lang erna werd de trailer op een openbare verkoping verkocht. Nooit eerder hoorde ik een veilingmeester, in letterlijk uitgesproken woorden van taal, klinken als een banjo.

 

 

                       (Veilingmeester gaat compleet los vanaf 2:40 tot 4:35)

 

De anti-held Stroszek worstelde zich op hilarische wijze nog wat door het leven. Toen volgde de apotheose. De rondjes van de twee boeren te paard keerden in verschillende gedaanten terug. En ik bleef achter met de vraag waarom de voltallige crew weigerde de scène van de dansende kip in beeld te brengen. Stond er stroom op de dansvloer?

 

 

                                                                           (Kippig)

 

Voor wie Stroszek nog wil gaan zien. Jammer. WORM is Pathé of Cinerama niet. De vertoning was eenmalig, onderdeel van We are the dwarfs. Wel zo exclusief. En voor wie in de WORMshop de Werner Herzog Big Box aanschaft. Jammer. Daar staan slechts korte films en documentaires op. Stroszek ontbreekt tussen de 27 titels. Maar goed: nu staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft toegezegd dat kwaliteit de norm is, wordt de film binnenkort ongetwijfeld uitgezonden door de publieke omroep. Of kunt u in de bioscoop naar een remake: met Jan Smit in de hoofdrol.

Rubriek Hoekig

Stefan van Hoek

Hij werd geboren en groeide op in de hoofdstad van de provincie Zeeland. Na het afronden van zijn atheneum-opleiding verhuisde hij naar Rotterdam om verder te schaven aan zijn mens...

Bekijk profiel