De winkel: een geheugentheater

2-9-2012 16:19

Door Marina Meeuwisse

Toverlei

Wetenschappers hebben, in een poging de werking van het brein te begrijpen, gebruik gemaakt van metaforen; bestaande  voorstellingen of beelden, die inzicht geven in de werking van het brein. Zo hebben de klok, de radio en de computer model gestaan, schreven Piet Vroon en Douw Draaisma in de jaren tachtig. En Freud heeft de toverlei gebruikt: als je nieuwe teksten op de toverlei schrijft zijn in de onderliggende waslaag nog altijd resten van de oude teksten die je opschreef te vinden. Zo werkt ons geheugen: we schrijven over oude informatie, die nooit verloren gaat, heen en er ontstaat een nieuwe herinnering.

 

Feit en fictie, het maakt niet uit

In combinatie met waarnemingen van de wereld om ons heen, maakt ons korte termijn geheugen ook gebruik van die oude kennis. We voegen die oude kennis samen met de nieuwe ervaring. Je zou het kunnen vergelijken met een gebouw: het ophalen van een herinnering is alsof je een steentje uit een bestaande muur peutert. De oude herinnering vermengt zich met nieuwe indrukken en ervaringen en is daardoor nooit meer dezelfde. Ons geheugen is dus niet zo betrouwbaar als we denken dat het is. Want als je het gebruikte steentje terug knutselt in de bestaande muur, blijf je altijd sporen zien.

 

Vergeten herinneringen

Soms zijn er momenten waarop die oude kennis, zonder dat je erop uit was, ongemerkt de kop opsteekt. Dat gegeven is gebaseerd op een oude techniek waarmee we ons geheugen optimaal kunnen gebruiken: het geheugentheater. Met die techniek verbind je een herinnering opzettelijk aan interpretaties of je legt betekenisvolle verbanden met andere dingen die je ziet. Andersom werkt dat ook, ik ervaar dat dagelijks als ik door de stad wandel. Voor mij is de stad zo’n geheugentheater in vivo, waar ik elke keer ontdek wat ik ook al weer vergeten was. Laatst liep ik door de Provenierswijk en daar zag ik deze winkel, een winkel waarin muziek, boeken, geur, illustraties, lichtval en kleur laten zien wat je bijna vergeten was.

Rubriek MM

Marina Meeuwisse

Marina Meeuwisse combineert wetenschap en kunst. Vanuit wetenschappelijk oogpunt houdt zij zich bezig met perceptie, emotie, geheugen en fundamenteel onderzoek. Haar onderzoek focu...

Bekijk profiel