RCI is dood, leve RCI

6-5-2014 20:01

Door Gastauteur

'Ambtenaren van de gemeente Rotterdam waren speelbal van het fossiele régime’

 

Jan Rotmans belichaamt de eigenschappen die we in Rotterdam veel te weinig tegekomen: hij is vasthoudend, toekomstgericht, consistent en bevlogen. Als wetenschapper bestookt hij de stad en haar bestuurders met iets waarvoor in Rotterdam doodsangst lijkt te bestaan: visie! Vandaar dat Stadslog vereerd is zijn nieuwe verhaal 'RCI is dood, leve RCI' te presenteren, dat, net als zijn vorige verhaal, aan duidelijkheid niets te wensen over laat. Lees & oordeel zelf!

 

Het Rotterdam Climate Initiative is dood, leve het Rotterdam Climate Initiative (RCI). Zeven jaar geleden opgericht met als belangrijkste doelstelling om de hoeveelheid CO2 in Rotterdam fors terug te dringen. Als je dat wilt doen, moet je de energie-intensieve industrie aanpakken, vooral de olieraffinage en petrochemie. Die verbruiken namelijk het overgrote deel van de fossiele energie en dus CO2-uitstoot in de Rotterdamse Haven en de Haven verbruikt 80% van de energie die in Rotterdam (stad en haven) opgaat.

 

Russische olie haaks op RCI

Door de aanleg van twee nieuwe kolencentrales en een nieuwe olieraffinaderij wordt Rotterdam meer dan ooit een fossiel knooppunt. Rotterdam dreigt zelfs een doorvoerhaven voor Russische olie te worden en dat staat haaks op de doelstellingen van het RCI. In plaats van een CO2-arme haven wordt Rotterdam juist een CO2-rijke en dus afhankelijke haven.

 

Laatste stuiptrekkingen

Hoe is het nu zover gekomen? Wie goed kijkt naar wat er internationaal gaande is, doorziet het proces. Wereldwijd is de fossiele energiebranche bezig met een laatste stuiptrekking, door grootschalig te investeren in onconventionele olie en gas en door in te zetten op goedkope kolen. Dit is geen structurele revival, omdat de marges om die fossiele energie te maken en te verkopen steeds smaller worden. Het wordt domweg te duur om de fossiele energie te winnen en te goedkoop om het te verkopen. Het verdienmodel van fossiele energie werkt dus niet meer.

 

Effectieve lobby richting politiek

Tegelijkertijd is er de razendsnelle opkomst van schone of duurzame energie, vooral wind, zon en biomassa. Deze niche-markt groeit met tientallen procenten per jaar, vooral gestimuleerd door sterk groeiende productiecapaciteit, vraag en subsidies. De snel groeiende niche-markt van schone energie en afnemende dominante markt van fossiele energie botsen momenteel hevig met elkaar. De aftakelende fossiele branche verdedigt zijn machtspositie met hand en tand, vooral door een effectieve lobby richting de politiek.

 

Fossiele sector heeft touwtjes in handen

Wat is er nu in Rotterdam aan de hand? Het RCI is van meet af aan in handen gekomen van de gevestigde orde, gedomineerd door de fossiele energiebranche. Topmannen uit de petrochemie en fossiele energiesector hebben de touwtjes stevig in handen genomen en een top-down strategie ontwikkeld met als leidraad: niet te snel verduurzamen en niet te radicaal. Om de CO2-doelstelling te halen werden niet de productieprocessen aan de voorkant schoner gemaakt, maar werd het CO2 aan de achterkant af gevangen en opgeslagen. Althans, dat was de bedoeling, maar dat bleek uiteindelijk toch te duur en te risicovol.

 

Oude spelers, oude spelregels

Het gevolg is dat het RCI blind heeft gevaren op systeemoptimalisatie en onvoldoende heeft ingezet op systeemvernieuwing. De oude, fossiele orde wilde geen radicale vernieuwing en wilde zolang mogelijk gebruik maken van fossiele energie en chemie. De nieuwe orde zat niet aan tafel en keek toe van de buitenkant. De ambtenaren van de gemeente Rotterdam waren speelbal van het fossiele regime en boden onvoldoende tegenwicht. Hierdoor werd een oud spel gespeeld, met oude spelers en oude spelregels. Terwijl Rotterdam barst van de entrepreneurs die bezig zijn met schone technologie: schone energie, chemie en afvalverwerking.

 

RCI  2.0

Toch heeft Rotterdam een RCI nodig, RCI 2.0, maar dan wel op een heel andere leest geschoeid. Met een radicale veranderstrategie, gericht op een transitie naar een biohaven, waarbij de nieuwe orde een belangrijke stem krijgt. Een nieuw spel, met nieuwe spelers en nieuwe spelregels. Veel meer van onderop opgezet, met als doel om stad en haven zo snel mogelijk te verduurzamen. In 10 jaar 150.000 woningen in de stad energieneutraal maken, vooral in Rotterdam-Zuid; in 10 jaar de omslag maken naar bioraffinage (dus niet zozeer biobrandstoffen) en groene grondstoffen in de haven, op weg naar een circulaire haven.

 

Groot door lef

Rotterdam en zijn haven zijn groot geworden door op beslissende momenten tegen de stroom in te varen, vanuit visie, lef en leiderschap. Haven en stad staan op een kantelpunt: gooien we het roer echt om, of blijven we doormodderen?   

 

Afbeelding / www.windparknieuwewaterweg.nl

   

Rubriek Gastbijdrage

Gastauteur

We vragen met enige regelmaat aan bekende of minder bekende Rotterdammers om een bijdrage te leveren aan Stadslog. Of dergelijke Rotterdammers komen zèlf met relevante stukk...

Bekijk profiel