Een Rotterdams 'nee', waar Brexit bij verbleekt

25-7-2016 11:49

Door Gastauteur

Terugblik op het krachtig weigeren van de stadsprovincie in 1995

door Manuel Kneepkens

Eerst een rekensommetje…

De Rotterdamse gemeenteraad heeft op 7 juli besloten een raadgevend referendum te houden op woensdag 30 november 2016. Het referendum gaat over de voorgenomen verandering van de goedkope woningvoorraad, die door het College van B&W wordt voorgesteld in de Woningvisie 2030. Op donderdag 25 augustus 2016 stelt de gemeenteraad de vraagstelling vast, waarover de Rotterdammers hun stem mogen uitbrengen.

Op een nieuw Rotterdams referendum heeft de stad dus liefst…jawel… 21 jaar (!) moeten wachten. Het vorige over de zogenaamde ‘stadsprovincie’,  inhoudend de opdeling van Rotterdam in een aantal ‘dwerggemeenten’,  had namelijk plaats op 7 juni 1995. (De twee andere referenda waarvoor Rotterdammers in de tussentijd naar de stembus zijn geroepen, namelijk dat over ‘De Europese grondwet’ en dat over  ‘het associatieverdrag met de Oekraïne’, waren landelijke referenda.)

Tijd dus om aan het vorige Rotterdamse referendum aandacht te besteden….

Stadspartij

In 1995 voerde de Stadspartij de strijd aan contra de stadsprovincie. Het gevecht werd hoofdzakelijk gevoerd via een mantelorganisa­tie, het comité 'Red Rotterdam' onder leiding van Wim Beken­kamp, ‘toe­vallig’ ook partijvoorzitter van de Stads­partij en met Paul Kamsteeg als secretaris, ‘toevallig’ ook frac­tie-assis­tent van de Stadspartij.

In het comité had de Stadspartij liefst driehonderd vooraan­staande Rotterdammers van allerlei gezind­ten weten te verzame­len. Allen mordi­cus tegen de bestuurlijke opdeling van de stad. In de praktijk van alledag deed een kleine gideonsbende van vrijwilligers onder coördinatie van Paul Kam­steeg, het vuile dagelijkse werk: affiches plakken, handteke­ningen ophalen, etc.

Stadspartizaan

De ‘Stadspartizaan’, die het portret van Peper met als onder­schrift ‘Deze man wil de stad opheffen!’ kwistig her en der in Rotterdam had opgeplakt, onderhield nauwe con­nec­ties met deze groep. Officieel werd dat door het comitè natuurlijk ontkend. Vooral nadat de Stadspartizaan de avond voor 1 mei plusminus 60 lantaarnpalen rond het Spiekman-monument te Spangen geheel en al met de fysionomie van Peper (‘Deze man wil de stad opheffen’) bleek te hebben beplakt. Beelden daarvan verschenen die avond op TV Rijnmond. Volgens sommigen is dat het keerpunt geweest in het voordeel van het comité ‘Red Rotterdam’.

Het Spiekman-monument is het sociaal-democratisch gedenkteken, waarvoor de PvdA-notabelen op 1 mei de Inter­na­tionale van een papier­tje plegen te zingen. Dus fors opgeklopte verontwaardiging in die kringen over de 'euvele daad' van de Stadspartizaan. (Zijn naam kan ik na al die jaren nu wel onthullen, het was… Fred van der Meij. Hij was toentertijd zowel lid van de Stadspartij als van de SP. Dat laatste is hij nog steeds.) Het affiche is nu een gewild collectors item.

Burgemeesters

De sti­chting van de stadsprovincie was lange, al te lange tijd een project van achter(af)kamertjes-politiek geweest. Van een stel ­bur­gemeesters uit de Rijnmond verenigd in een ‘staatsrech­telijk knut­selclubje’ OOR geheten (Overleg Orgaan Rijnmond) onder leiding van de man die zichzelf (voorba­rig) was gaan beschouwen als de ongekroonde koning van de nieuwe stadsprovincie, burge­meester Peper van Rot­terdam. Zo was daar bijvoorbeeld burgemeester Vleggeert van Spij­kenisse. In plaats van zelf een referendum in ‘Spike-city’ te organiseren,  riep hij de Rotterdam­mers op om hun referen­dum te boy­cotten! Al even bont maakt het bur­gemeester Van Bree van Capelle, die overging tot regel­rechte inti­mida­tie. Rot­ter­dam moet met de stadsprovincie instem­men... an­ders draaide het alleen voor alle tot nu gemaakte voorberei­dingskosten op! Van Bree wist heel goed dat de Rotterdamse gemeenteraad zich steeds uitdruk­kelijk had voorbehouden alvorens 'het point of no return' zou op­treden, de voorstellen betreffende de stadsprovincie nog eens op hun merites te bezien.

Naast enge plannen, dus ook nog eens enge mannen!

Gedenkwaardig

Maar het hoofdstuk 'enge mannen in het Rijnmondgebied' zo bleek op de dag van het ­re­fe­rendum, beperkte zich bepaald niet tot de eerste burger van Cape­lle en de eerste burger van ‘Spike-city’. Ik zal die gedenkwaardige dag, toen de ‘democratische reus’ heel eventjes ontwaakte in Rotterdam, hier nog eens de revue laten passe­ren.

's Ochtends regende het. Niet zo best. Bij regen gaat immers liefst 17% minder kie­zers naar de stembus. Het parle­men­tair-democratisch plich­ts­gevo­el is in Nederland flin­terdun. Tegen elven begaf ik mij naar mijn stemlokaal, de gymnas­tiekzaal van de lagere school op de Vredehofweg in Kralingen. Een oud dametje kwam juist naar buiten, op krukken. ,,U bent toch meneer K., de fractievoorzitter van de Stadspartij? Ik ben 92. Ik kom nauwe­lijks de deur meer uit. Ik heb mij met de taxi laten bren­gen. En ik heb tégen gestemd! Niks geen opde­ling van Rot­ter­dam. Ik laat mij mijn stad niet afnemen.’’

Kijk, dat was een opsteker.

Stadhuis

Eigenlijk had ik nu een dagje vrij. Aan de loop van de gebeur­tenissen van deze zevende juni viel immers niets meer te veranderen. Pas die avond zou ik weten of Rot­terdam al dan niet zou worden opgedeeld. Tegen vieren moest ik naar het stadhuis. Radio Rijn­mond wilde aldaar dringend een vraaggesprek met mij hebben, naar aan­leiding van het feit dat mevouw Neelie Kroes, de toen nog toekomsti­ge mevrouw Peper, inmiddels ook de weg van burge­meester Vleggeert was ingeslage­n en een drin­gend oproep - via De Tele­graaf - bleek te hebben gedaan aan de Rot­terdammers om niet te stem­men, zodat het opkomstpercen­tage zou worden ge­frustreerd, waarna de stadsprovincie - het geesteskind van haar toenmalige minnaar Bram Peper - er auto­mati­sch zou komen! Liefde maakt blind, zullen we maar denken…

Op dat moment zat het opkomstpercentage rond de 38 procent. Net te weinig. Het zou boven de 40% uit moeten stij­gen.

Tweederde

Maar zie, rond vijf uur stroomden de kantoren en werkplaatsen leeg en binnen het uur overschreed het stemmersaantal de ondergrens van 40,2%, het reglementair voorgeschreven tweederde van het aantal stemmers van de laatste lokale verkiezingen. Ik kon mij althans wat dit punt betrof met gerust hart begeven naar Grand Café 'de With' in de Witte de Withstr­aat, het toen­ma­lig stamcafé van de Stadspartij (thans De Bazaar geheten) alwaar de Harde Kern reeds aan het bier zat.

Maar daar was nog altijd het omineuze woord van toenmalig wethouder Hans Kombrink: …als de Ro­tter­dammers de stadprovincie afstemmen met zestig proce­nt tegen en veertig procent voor, dan zetten we tóch door... want de m­ensen stemmen altijd makkelijker nee dan ja…(sic!)

Rond acht uur was de uitslag bekend. Liefst 87% van de opgekomen Rotterda­mmers had de stadsprovincie afgestemd! ( Dat is nog eens andere koek dan recent de UK met zijn schamele 51% pro Brexit!) Hoe duidelijk kan een uitslag zijn! Uit pure vreugde en tevens omwille van een mooi shot voor de Televisie - the medium is the message - maakte ik een ‘André van der Louw-achtig’ beren­dansje met een rijpe Rotter­damse Schone en begaf mij vervol­gens naar het Stadhuis. Daar was de stem­ming om te snijden.

Verongelijkten

De Burger­zaal leek wel een mortuarium. Een kolossale sarcofaag vol stinkend veron­ge­lijkte­n… Peper & Kom­brink acht­ten mij zelfs geen blik waardig. Felici­taties zoals burgemeester Patijn die zo keurig aan Roel van Duijn had gedaan na afloop van de uit­slag van het Amster­damse referen­dum, waren er abso­luut niet bij. Toen ik het later eens met Bram Peper over dat vertoon van gebrek aan ‘savoir vivre’ op die avond had,  zei hij dat hij nu eenmaal niet zo in elkaar stak. Hij was nou eenmaal geen Patijn. En daar had ik maar mee te leven.

Ik kon de snijdende sfeer niet aan en begaf me spoorslags terug naar de warmte van Grand Cafè de With, waar het feest nu in volle gang was. En toen tegen drieën ‘s nachts - nog maar een klein groepje vreugdedrin­kers was over - werd het feest toch nog verstoord. Er sloop een mij onbekend iemand binnen. Later bleek het Leo Pronk te zijn, de hoofdredacteur van het Rotterdams Dag­blad. Een wonderlijke aanwezigheid. Want als er één instantie een vurig voorstander van de stadsprovincie was en van de weerom­stuit zwaar tegenstande­r van de Stads­partij, dan was het 't Rotte­rdams Dagblad wel geweest. Maar eind goed, al goed.

P. echter bleek dè enge man van de dag!

Bloed

Hij raakte aan de bar in gesprek met poppenspeler Wim Noorde­graaf, oud-corres­pon­dent van de VPRO in Suriname, hoofd­redac­teur van het verenigingsblad van de Stadspartij 'De hersen­pool­er', en bovenal le­vens­vriend van Marie-Annet van Grunsven, toen tweede raadslid van de Stadspartij. Onge­twijfeld heeft onze Wim die Leo Pronk een beetje gesard met de 'Albanese' uitslag. Maar de reactie was overdonde­rend. Hoofdredacteur Pronk drukte - pats! - zijn bierglas in het gezicht van Wim Noorde­graaf! Ik kon mijn ogen niet geloven. Het bloed spoot alle kanten op. De gemaltraiteerde poppenspeler moest afgevoerd naar Dijkzicht!

Politie erbij, ver­veeld, de zoveelste kroeg­ruzie van die nacht, ongetwijfeld ... en Marie-Annet - heeft ooit een Jan Klaassen een soli­dairder  Katrijn gehad? - onmid­del­lijk aan het faxen rich­ting media.( het internet stond toen nog in de kinderschoenen… )

Gevolg, het incident stond vermeld in alle kran­ten van de volgen­de dag behal­ve... in onze eigenste ‘Pronk­krant', het zogenaaamde 'onaf­han­kelij­ke' Rotter­dams Dag­blad!

Toen ik thuis kwam, om vier uur ’s nachts, trof ik mijn k­inde­ren slaapdronken aan boven aan de trap.

Ik was aangedaan. Uit hun warme nestjes geklommen om hun vader te felic­iteren!

'Pappa!'

'Ja?’

'Je hebt gedanst!’

'Ja, en...?’

'Heel stóm gedanst! En het was op tv! Je denkt toch niet dat wij ons morgen op school kunnen vertonen?’

Rubriek Gastbijdrage

Gastauteur

We vragen met enige regelmaat aan bekende of minder bekende Rotterdammers om een bijdrage te leveren aan Stadslog. Of dergelijke Rotterdammers komen zèlf met relevante stukk...

Bekijk profiel