Plaatsidentiteit

4-8-2012 12:30

Door Marina Meeuwisse

Foto: anonymous places that don’t remind me of anything

 

'Overal waar ik kom, merk ik dat een dichter voor mij op die plek is geweest.' S. Freud

 

Laten we terugkeren naar de stadswandeling en ons afvragen op welke manier we kijken naar de stad. Een stadswandeling doet een beroep op ons geheugen en activeert op haar beurt emoties en herinneringen. Tijdens een stadwandeling identificeren we de plekken waar we langslopen. Die identificatie van plaats drukt het lidmaatschap van een groep van mensen uit, de locatie geeft definities van de groep mensen die we daar denken aan te treffen, het is een vorm van sociale identificatie. Het concept van de plaats wordt dan ondergebracht in de sociale identiteit die we kennen van stedelingen (en vervolgens genegeerd, omdat we er niet bij stil staan).

 

Tijdens een stadswandeling kijken we, registreren en documenteren we de plekken die we tegenkomen onbewust, vanuit vijf centrale functies die plaats-identiteit onderscheiden:

  • Herkenning, plekken die bekend voorkomen, die ‘passen’ in het concept van een eerdere ervaring. Die plekken associëren we ongemerkt met herinneringen, waardoor we ‘weten’ wat de gedragssetting van zo’n plek is.
  • Betekenis. Betekenis heeft alles te maken met de subjectieve inkleuring van de vormtaal die de stedelijke ruimte presenteert. Een voorbeeld vertelt Pieter Winsemius die zich elke keer, bij het zien van een schroeivlek in het asfalt in de buurt waar hij is opgegroeid, een groot Nieuwjaarsvuur herinnert met zevenendertig kerstbomen en twee autobanden (Witsen, 2007).
  • De expressie-eis of distinctiviteit. Dat is het eerste principe van de identiteit: het verlangen om persoonlijke onderscheidend vermogen of de uniciteit te handhaven. Onderzoek naar de identiteitsschikking en gemeenschappelijke identiteit heeft zich gericht op het ervaren onderscheidend vermogen wordt geassocieerd met een 'stad', 'stad' of 'land' persoon. Dit onderzoek suggereert dat het onderscheidend vermogen een lifestyle samenvat, een persoon als een specifieke vorm van de relatie met zijn / haar huiselijke omgeving, dat zich duidelijk onderscheidt van elk ander type van een relatie (Twigger-Ross, C.L.; Uzell, D.L., 1996).
  • Het bemiddelen van veranderingen. Fysieke herstructurering betekent dan: herformuleren van de plaats-identiteit. Als stedelingen hun identiteit ontlenen aan plaats, betekent dit dat zij opnieuw zullen gaan bemiddelen met de omgeving. Tenminste: als die omgeving een totaal andere identiteit gaat representeren.
  • De angst- en defensiefunctie. In eerste instantie helpt deze functie om potentiële bedreigingen of gevaren te signaleren. Net zoals de herkenning- en de betekenis- functies dienen om te definiëren wat de plaats moet zijn, dient de angst en de defensiefunctie om te definiëren wat de plaats niet moet zijn. Als de omgeving sterk afwijkt van de eigen individuele identiteit, kan de angst- en defensie-functie de persoon helpen zich te distantiëren. Natuurlijk is het niet altijd mogelijk om zulke plaatsen te vermijden. Omdat de eigen identiteit nauw verbonden is met plaats-identiteit, vervalsen rol-identificaties vaak de opvattingen en oordelen van een persoon over de verschillende stadsdelen waarin een ongewenste rol moet worden gespeeld.

 

Deze opsomming illustreert dat plaatsidentiteit geen eenduidig gegeven is, het is een cognitieve database waartegen elke fysieke omgeving wordt ervaren (Proshansky et al., 1983) en maakt deel uit van het cultureel kapitaal. Het concept plaatsidentiteit onderstreept het belang van emoties, herinneringen, de identiteit die we toekennen aan gebouwen, de sense of place, betekenisverleningen en symbolische texturen die stedelingen toewijzen aan functies in de stad.

 

Al wandelend wordt de identiteit die we aan straten of wijken toekennen geactiveerd. Onvrijwillige, impliciete herinneringen waarvan we ons lang niet altijd bewust zijn, bepalen het beeld dat we van straten of wijken hebben.

 

Rubriek De intrinsieke stad

Marina Meeuwisse

Marina Meeuwisse combineert wetenschap en kunst. Vanuit wetenschappelijk oogpunt houdt zij zich bezig met perceptie, emotie, geheugen en fundamenteel onderzoek. Haar onderzoek focu...

Bekijk profiel