I see stupid people

28-8-2012 10:37

Door Daniël Dee

Ik houd mijn spreekbeurt over spoken. Spoken zijn een vermeend verschijnsel dat in het volksgeloof doorgaans in verband wordt gebracht met de ziel of geest van een overleden persoon die niet tot rust kan komen.
In mijn jeugd ben ik met name via de televisie in aanraking gekomen met spoken. Er was de tekenfilmserie Casper het vriendelijke spookje en er waren de speelfilms Ghostbusters en Poltergeist alsmede de talloze versies van A Christmas Carol naar het gelijknamige boek van Charles Dickens. Waarbij Blackadder's Christmas Carol misschien, hoe gek het ook klinkt, de meest realistische is. Rowan Atkinson laat, in de rol van Scrooge, zien dat wie goed doet uiteindelijk met lege handen komt te staan.
Ook op latere leeftijd heb ik veel films gezien met spoken er in. The Sixth Sense en Thir13en Ghosts, om er maar twee te noemen. De lijst is schier onuitputtelijk.
Zoals iedereen weet bestaan spoken helemaal niet, maar toch ben ik er weleens bang voor. Ik ben bang voor de spreekwoordelijke spoken in mijn hoofd. En hoe clichématig het ook klinkt, vooral in de nacht kunnen ze mij nogal eens parten spelen. Ik ben daarom niet graag alleen in het donker.
VPRO's De Avonden heeft voor hun 15-jarig bestaan de schitterende radioserie Kamer in het verleden gemaakt, waarin ze bekende personen en enkele schrijvers hebben gevraagd om – geheel vrijwillig – een week lang alleen op een drijvende bungalow, midden op het Lauwersmeer door te brengen, zonder de mogelijkheid om met anderen te communiceren.
Je hoort in de radioserie bijvoorbeeld hoe David Pefko zijn angst om zichzelf bloot te geven bezweert door een dom typetje te spelen, je hoort hoe Tommy Wieringa heel intellectueel en vooral erg verwaten een hoorspel van zijn verblijf maakt en je hoort - werkelijk ontroerend - hoe Menno Wigman oprecht boos wordt op alles en iedereen, maar misschien nog het meest op zijn eigen angst. Mij hoeven ze daar dus echt niet voor te vragen – niet dat ze dat überhaupt van plan waren, maar toch – ik zou letterlijk gillend gek worden en hoogstwaarschijnlijk handelingen verrichten waar ik spijt van krijg of in het ergste geval geen spijt of om het even welk gevoel van krijg.
Buiten de spoken in het eigen hoofd zijn er ook nog spoken die door een gemeenschap waren. Zo heeft Nederland al tien jaar last van de geest van Pim Fortuyn. Die oude wijn in nieuwe zakken, het land stinkt er gewoon van. Of zoals Gerrit Komrij die voorbeeldige verrader met zijn halve talenten zo treffend omschreef: 'Hij zou bereid zijn geweest tot elk compromis, tot elk verraad, als hij maar eenmaal met macht was bekleed. Om die macht te bereiken voerde hij via de media een fake-vertoning op [...] Hij beheerste de listen en arglistigheden van degenen bij wie hij straks in bed zou kruipen al volkomen. Als hij was blijven leven zou hij door de bestaande officials als een verloren zoon zijn binnengehaald.' Gek genoeg zijn een hoop mensen nog steeds bevangen door de geest van Pim. Stuk voor stuk gaat het om uitermate domme mensen, hun verbeeldingskracht is stuitend karig. Het is ronduit beangstigend hoeveel domme mensen er zijn. Je moet er niet aan denken dat die het ooit voor het zeggen krijgen. Of nee, dat is helaas al jaren het geval en we plukken er dagelijks de wrange vruchten van.
Kortom: spoken zijn niet echt, maar het is wel verstandig er bang voor te zijn. Angst is soms wel degelijk een goede raadgever.
Dit was mijn spreekbeurt. Zijn er nog vragen?

Rubriek D-day

Daniël Dee

Daniël Dee is een Rotterdamse dichter en schrijver. Hij publiceerde diverse dichtbundels, trad onder andere op bij Lowlands en Poetry International en maakte onlangs zijn proz...

Bekijk profiel