A Brand New Day

23-11-2012 11:54

Door Daniël Dee

Openingsspeech in dichtvorm, gebruikmakend van cut-uptechnieken, flarf en readymades, al valt er weinig te rijmen, aldus voorgelezen op donderdag 22 december 2012 in galerie Frank Taal te Rotterdam  

Een woord vooraf

Laten we nu eerst gezamenlijk plechtig beloven dat we vandaag niet de volgende zeven dingen tegen de aanwezige kunstenaars gaan zeggen:

1. Hoe lang moet ik hier naar kijken voordat ik de diepere betekenis snap.
2. Interessant, interessant, ik herken invloeden van Pollock met een vleugje Bacon.
3. Wat kost dat schilderij nou? En alleen de lijst?
4. Dat kan mijn neefje van drie ook.
5. Kan ik dat werk ook in een kleiner formaat krijgen? En in andere kleuren?
6. Wat mooi. Wanneer kan ik eens voor je poseren?
7. Wat leuk. Maar waar leef je nu eigenlijk van?

Dat gezegd hebbende

Dames en heren,  
Met het oog op het naderende einde van de wereld
– als we de Mayakalenderaanhangende doemdenkers
mogen geloven over krap dertig dagen –
heet ik u van harte welkom bij de allerlaatste expositie in galerie Frank Taal:
A Brand New Day,
de duo solo tentoonstelling van
Pascal Bastiaenen en Jan ten Have
Het is gelukkig echt niet zo erg dat de wereld vergaat.
Er zal dan namelijk niemand meer zijn die nog kan verhalen
over hoe erg ik in deze openingsspeech de plank missloeg –  
want de meest stupide dingen worden gezegd tegen kunstwerken
met name bij de opening van een expositie –  
en zonder een traan te laten neem ik afscheid van hondenpoep,
verkeersaso's, het oeverloze gebabbel van sportcommentatoren
op tv, luide telefoongesprekken in de trein alsmede dito ringtones,
de scoringsdrang van de overheid die alles doordrukt wat ze goeddunkt,
en in het bijzonder de Donald Duck lezende Halbe Zijlstra,
vrienden die tijdens alles wat ze doen het per se over hun kinderen moeten hebben,
lange wachtrijen voor de kassa, verpakkingen die niet
normaal zijn te openen, de Euro, reclamedrukwerk
in de brievenbus, de kamer van koophandel, betaald toiletbezoek,
droogstaan, vrouwen die mij niet zien staan, et cetera. Ook als we kijken
naar het werk van Pascal Bastiaenen
dan lijkt het leven niet zo'n gemis. De taferelen die hij schildert
lijken rechtstreeks uit de hel te komen, maar bij nadere beschouwing
kom je er al snel achter dat die hel uit het leven gegrepen is
en zelfs de dagelijkse werkelijkheid is. Een werkelijkheid van
tastbare negatieve gevoelens, van commentaar op sociaal-maatschappelijke
en politieke kwesties, de gevolgen van de economische crisis, de populistische toon
uit de politiek en de oppervlakkigheid van selectieve 'hyperige' media,
van zelfzuchtigheid en van intolerantie. Een treffende afspiegeling van deze tijd.
Ik liet mijn dochter van tweeënhalf een schilderij van hem zien en zij zei: 'Vuur.
Daar moet je niet aankomen. Dat is vies. Die gaat alles opeten.'  
Kortom: laat alle hoop varen. Wat rest is slechts het alles verzengde vuur
Of valt er toch nog iets tegenover te stellen,
als in het ergste geval de wereld toch niet vergaat? Bezie allicht
het werk van Jan ten Have. In zijn non-schilderen (maar toch
schilderen) voor een nieuw tijdperk lijkt hij op zoek te zijn
gegaan naar een nieuwe vorm van communicatie,
naar een nieuw systeem waarin toeval een cruciale rol speelt,
het toeval als een dobbelsteen die bij elke worp bepaalt
of de verflaag dikker moet, dunner, mat of glimmend en zelfs
welke kwasten er gebruikt moeten worden, want in het licht
van het einde der tijden is niets van blijvende waarde,
alle constanten en variabelen van ten Haves concept zijn onzeker
en de condities veranderen razendsnel en willekeurig.
Instant, vluchtig en met maximale impact. Ook daarom zijn zijn schilderijen
een afspiegeling van deze tijd. Hij speelt een spel met eindeloze mogelijkheden
en voordurende verandering. Het proces is daardoor belangrijker geworden
dan het eindresultaat. Ik liet mijn dochter een schilderij
van hem zien en zij zei: 'Wat is dat?' 'Een schilderij,' zei ik.
En zij zei: 'Een schilderij in de regen dan toch.'
Kortom: laat alle hoop varen. Wat rest zijn de kleuren, even intens
als het alles verzengende vuur. Mocht de wereld straks toch niet vergaan,
dan heb ik niks gezegd. Bekijk het maar. Bekijk het werk
dan maar lekker zelf en belangrijker nog: Oordeel zelf.
Maar mocht de wereld toch vergaan zeg ik nu evengoed: geniet,
nu het nog kan, van het werk van Pascal Bastiaenen en Jan ten Have,
laat je onoverkomelijk en verpletterend overweldigen, drink, lach,
wees deze laatste dertig dagen nog eens extra lief voor je naasten  
en de liefhebbers van orgies van ongeveer een maand lang
kunnen zo bij mij terecht. Dank u wel voor de aandacht.

Rubriek D-day

Daniël Dee

Daniël Dee is een Rotterdamse dichter en schrijver. Hij publiceerde diverse dichtbundels, trad onder andere op bij Lowlands en Poetry International en maakte onlangs zijn proz...

Bekijk profiel